BEZINNING BIJ DE GEBOORTE VAN DE H. JOHANNES DE DOPER

Slechts één keer in de 10 jaar valt het feest van de geboorte van de Heilige Johannes De Doper op een zondag. Daarom staat de evangelielezing en de liturgie in het teken van dit feest !

Oriënteren

De zoon van Zacharias en Elisabet kreeg de naam Johannes, wat betekent 'JHWH is genadig'. Maar de evangelieberichten over het optreden van Johannes de doper klinken niet zo genadig en barmhartig. Johannes kondigde Gods dreigende toorn aan. Hij sprak over de bijl die aan de wortel van de bomen ligt, en over de messias die, met de wan in zijn hand, zijn dorsvloer grondig zou zuiveren en het kaf zou verbranden in onblusbaar vuur (zie Lc. 3, 7.9.17). Pas in Jezus 'is de goedheid en mensenliefde van God op aarde verschenen' (Titus 3, 4) en wordt de betekenis van Johannes' naam ten volle waar gemaakt. In die zin mogen wij het feest van deze dag, over de geboorte en de naamgeving van Johannes, beschouwen als een vroeg adventsfeest, dat verwijst naar Jezus.

Maar Johannes is zijn eigen weg gegaan. 'Hij verbleef in de woestijn tot de dag waarop hij zich aan Israël in het openbaar vertoonde' (slot van de evangelielezing). Het is best mogelijk dat Johannes een tijd lang bij de Essenen verbleef, in de gemeenschap van Qumran. Zijn ascetische levenswijze, zijn strijdvaardige oordeelsverkondiging en zijn doopselpraktijk in de Jordaan (niet ver van Qumran?) zouden daarop kunnen wijzen. Toch zijn er ook duidelijke verschilpunten tussen wat we weten over de Essenen en het optreden van Johannes de doper. De Essenen zonderden zich af, maar Johannes zocht contact met de massa. Met hun veelvuldige baden beoogden de Essenen vooral rituele reinheid, terwijl Johannes met zijn doopsel opriep tot innerlijke ommekeer. Wat er ook van zij, Johannes heeft in ieder geval zijn eigen weg gezocht en toen hij Jezus later aan het werk zag bekroop hem de twijfel: 'Bent u het die komen zou, of hebben we een ander te verwachten?' (Lc. 7, 20). Daar zit ook een positieve boodschap in. Roeping 'vanaf de moederschoot' hoeft niet te betekenen dat je levensweg tot in de details vastligt. Het ontneemt je je persoonlijke verantwoordelijkheid niet. Je mag je eigen geloofsweg gaan, zoals Johannes.