KERKWIJDINGSFEEST VAN DE LATERAANSE BASILIEK IN ROME
Op 9 november 2008 herdenken we de kerkwijding
van de grote basiliek van Lateranen in Rome.
In de Roomse traditie wordt deze basiliek genoemd:
'de moeder van alle kerken van Rome
en van de gehele wereld'
want deze basiliek is de 'ecclesia cathedra-lis':
de zetelkerk van de paus,
die niet alleen bisschop van Rome is,
maar de eerste onder zijns gelijken, alle bisschoppen.
Om dit te onderstrepen
is vanaf de twaalfde eeuw dit feest overal voorgeschreven.
'Sint-Jan van Lateranen' is een van de grote basilieken van Rome. Deze basiliek werd gesticht omstreeks het jaar 324, nadat keizer Constantijn zijn Lateraanse paleis had geschonken aan de paus, die er zijn residentie van maakte. Ze werd oorspronkelijk toegewijd aan 'de allerheiligste Verlosser' en later ook aan de heilige Johannes de doper. Zij is de oude doopkerk van Rome: daarvan getuigt nog het grote, achthoekige baptisterium (doopkapel), dat door Constantijn bij de basiliek werd opgericht. De basiliek fungeerde in de oude liturgie als 'statiekerk' (plaats waar de christenen van Rome samenkwamen om eucharistie te vieren) op grote dagen die met het paasmysterie en de doop in verband staan: eerste zondag van de Veertig Dagen.
Palmzondag, Witte Donderdag en paasnacht. Sint-Jan van Lateranen is de kathedraal of 'zetel-kerk' van de paus als bisschop van Rome en geldt daarom als 'moeder en hoofd van alle kerken' (zoals het opschrift boven de ingangspoort zegt). Vandaar dat haar wijdingsfeest overal gevierd wordt.
In de liturgische viering van dit feest zijn het stenen gebouw van de Lateraanse basiliek en de historische ontwikkeling van haar wijdingsfeest evenwel van bijkomstig belang. De schriftlezingen richten onze aandacht op Gods wonen onder de mensen. God heeft altijd een woonplaats gezocht onder de mensen, maar Hij laat zich niet opsluiten in een bouwwerk: niet in een stenen gebouw, en ook niet in een gedachteconstructie of ideologie. Toen koning David naast zijn nieuwe paleis in Jeruzalem ook een tempel voor God wilde bouwen, kreeg hij bij monde van de profeet Natan te horen: 'U wilt voor Mij een huis bouwen en Mij daarin laten wonen? Ik heb nooit in een huis gewoond, sinds de tijd dat Ik de Israëlieten uit Egypte heb geleid tot op de dag van vandaag; steeds ben Ik meegetrokken in een tent... De Eeuwige kondigt u aan dat Hij een huis voor u zal oprichten' (2 Sam. 7, 5-6.11). De eerste lezing beschrijft, hoe de Geest van God uit de tempel naar buiten breekt en overal levenskracht schenkt. Gods Woord is vlees en bloed geworden en heeft in ons midden zijn tent opgeslagen, God woont in mensen; Hij heeft onder ons gewoond in Jezus van Nazareth de nieuwe tempel die niet met mensenhanden is gemaakt. God wil wonen in het hart van een volk dat trouw blijft. Zijn wij bouwers van een kerkgemeenschap van Jezusgelovigen, die Gods levenskracht helpen verspreiden in de wereld? Het feest van vandaag nodigt ons ertoe uit die vraag te stellen, in verbondenheid met de vele andere oude en jonge kerken overal ter wereld.