ST MARTENS LATEM

Sint-Martinusparochie vierde niet alleen de inhuldiging van het nieuwe beeld, het ganse weekend stond in het teken van de patroonheilige, ook het concert van vrijdagavond 13 november.

"Zingen voor de Heer" was het thema van deze muzikale avond die niet alleen als concert wilde fungeren, maar eerder als een aansluiting bij de eeuwenoude traditie van zingend bidden en samen zingen. In het eerste deel waren een aantal Nederlandstalige liederen waar de aanwezigen uitgenodigd werden het refrein mee te zingen en velen gingen daar volmondig op in. "Prière à St Martin", een lied in psalmvorm, gecomponeerd door Père André Gouzes van Tours, bracht een uitdrukking van onze verbondenheid met deze patroonheilige.

Het tweede deel legde eerder de nadruk op een ander luik van de kerkelijke muziek: de professionele musicus die het beste van zichzelf geeft om met zijn composities God te mogen benaderen en aanspreken, en de gelovigen die worden uitgenodigd om samen luisterend na te denken over de fundamenten van het geloof. Hier kwamen vooral werken van G.F. Händel en Felix Mendelssohn aan bod.

De koorleden van het Gregoriuskoor en Cum Gaudio kweten zich voortreffelijk van hun muzikale taak, o.l.v. van hun dirigent Raf De Troyer. Hun gezangen werden afgewisseld met solo uitvoeringen door sopraan Machteld Wytinck en violist Hendrik Ide. Onze huisorgelist Roland Van Liefferinge opende het concert met een Praeludium van F. Mendelssohn en bleef doorheen de ganse avond een gewaardeerd begeleider aan het orgel.

Proficiat aan alle uitvoerders en dank voor de prachtige avond die zij brachten voor onze parochiegemeenschap!

Onze Sint-Martinuskerk pronkt met een nieuw beeld van haar patroonheilige. Op zondag 15 november werd het plechtig onthuld en ingewijd.

Op zondag 2 augustus jl. werd pastoor Eric Dhont door zijn parochianen verrast. De kerk zat afgeladen vol voor een feestelijke eucharistieviering ter gelegenheid van zijn 70e verjaardag. In alle stilte heeft de pastoor ondertussen aan een tegenzet gewerkt. In samenwerking met de kerkraad bezorgde hij de Sint-Martinusparochie een monumentaal beeld van haar patroonheilige.

In een feestelijke eucharistieviering van zondag 15 november werd het beeld onthuld in bijzijn van de kunstenaar, de Zeeuwse ere-pastoor Omer Gielliet. Van een 150-jarige eik maakte de beeldhouwer een houtsculptuur die ten zeerste ontroert. Centraal in het kunstwerk ziet men de bedelaar, geknield en de armen opgestoken. Linksboven is er het paard, en rechts Martinus, door medelijden bewogen van het paard afgedaald en met het zwaard.

In de homilie onthulde kunstenaar Omer Gielliet de symboliek van het beeld. "Compassie" was het kernwoord van zijn betoog: compassie van Martinus met de arme, die er hem toe bewoog van zijn paard af te komen en zijn mantel te delen met hem. Martinus is een voorbeeld voor ons allen. Als iedereen zou delen met wie nodig heeft, als iedereen zou helen wie met kwetsuren leeft, dan zou er nooit nog oorlog en tweedracht zijn.

Op de rugzijde van het beeld moest kunstenaar Omer Gielliet een slechte plek verwijderen. Hij zegt: "Wanneer je het slechte, het kwade wegkapt uit de mens, dan komt Christus te voorschijn". "Wat jij voor de minsten hebt gedaan, deed je voor mij" staat er duidelijk te lezen.

Velen waren ingegaan op de uitnodiging voor de St-Martinusviering, die muzikaal prachtig opgeluisterd werd door het Kamerkoor Cum Gaudio o.l.v. Raf De Troyer.

Na de viering gaf beeldhouwer Omer Gielliet met genoegen nog verdere toelichting en details aan geïnteresseerden die het beeld van naderbij kwamen bewonderen. Bij een receptie in het Parochiaal Centrum was er gelegenheid tot betere kennismaking en verdere nabespreking.

Priester-beeldhouwer Omer Gielliet is al jarenlang een priester met een heel eigen visie. Naast zijn werk als pastor in het Zeeuwse Breskens is hij ook beeldhouwer. Vaak bezoekt hij plekken waar gebaggerd wordt: daar zijn houtstronken te vinden die bij het baggeren naar boven komen. Voor hem zijn het stronken met betekenis. Gebruikmakend van de grillige vormen maakt Omer houtsculpturen die op tal van plaatsen in Nederland en België staan opgesteld (Universiteit Leuven, Wassenaar, Oostburg, O.L.Vrouwkerk te Brugge, Venlo, Meerdonk, Breda, Lokeren, St-Barbarakerk Breskens, Wevelgem, Kortrijk).

Omer betekent in het Hebreeuws "voedsel voor één dag". Hoe mooi die betekenis ook is, zijn naam dekt de lading niet… zijn sculpturen nodigen uit naar het tijdloze. Voor hem spreekt het bos, het hout bewerkt hij tot mooie beelden. De wijze waarop de nerven meedoen, de glooiingen en knoesten spreken over meestromen en weerbarstigheid. Je wordt ten diepste beroerd door naar zijn werk te kijken.

Zelf zegt hij: " Voor ik begin met kappen in een oude stam, observeer en kijk is eerst goed op afstand, en bid ik. Nadien volgt het kappen". Het is een goed motto voor ieder die wat te saneren heeft in het leven!

Voor onze kerk kapte hij een prachtig Sint-Martinusbeeld uit een eeuwenoude eik. Toen hij tijdens zijn kapwerk een slechte plek moest verwijderen zei hij: "Wanneer je het slechte, het kwade wegkapt uit de mens, dan komt Christus te voorschijn". Op die plaats staat de verrezen Heer die uitnodigt: "Wat jij voor de minsten hebt gedaan, deed je voor mij". Het voorstuk stelt de manteldeling voor. De beeldhouwer omschrijft dit poëtisch:

Sint Martinus,

Niet langer hoog te paard

God weet zag hij

bewogen en verscheurd

in arm en naakt als niets

zich zelve wel

en werd hij één met hem

'n bedelaar die warmte wil

een stuk van je mantel

een stuk van je ziel.

De houtsculptuur, gemaakt door Omer Gielliet, ere-pastoor van Breskens, een man met creatieve handen en een warm hart, is een uitnodiging om verdieping te zoeken in het leven, naar het voorbeeld van Sint Maarten. Een man die het rijk Gods op een aantrekkelijke wijze gestalte gaf.

Het beeld werdt ingehuldigd op zondag 15 november in de Eucharistieviering te 11 uur, waarin we, in concelebratie met pastoor Gielliet, het feest van Sint Maarten vierden. In de homilie geeft Omer Gielliet de symboliek van het beeld uitgelegd. De viering werdt opgeluisterd door het Kamerkoor Cum Gaudio.

Sint Maarten is één van de bekende volksheiligen. Talrijke kerken en kloosters zijn naar hem genoemd en vele gebruiken werden met zijn naam verbonden. Volgens de legende sneed hij eens als soldaat met zijn zwaard zijn mantel in tweeën om hem te delen met een verkleumde bedelaar. Sulpicius Severus (363-420), een vriend en bewonderaar van Martinus, heeft als eerste, nog tijdens het leven van de heilige, daarover geschreven:

"Zo kwam hij eens bij de stadspoort van Amiens een arme tegen. Hij was naakt. Martinus had niets anders bij zich dan zijn wapens en zijn gewone soldatenmantel. De winter was halfweg en had harder toegeslagen dan gewoonlijk, zo hard dat heel veel mensen omkwamen door de vrieskou. De arme man smeekte de voorbijgangers om medelijden, maar ze liepen hem allen voorbij.

Vervuld van God begreep Maarten dat die arme hem was toebedacht omdat anderen geen medelijden betoonden. Maar wat moest hij doen? Hij had alleen maar de grote mantel waarmee hij gekleed ging, want de rest had hij besteed aan een ander goed werk. Daarom trok hij zijn zwaard dat hij aan zijn gordel droeg, sneed ermee zijn mantel in tweeën, gaf de helft ervan aan de arme en trok het andere stuk weer aan. Intussen begonnen sommige omstanders te lachen omdat hij met zijn stukgescheurd kleed een armzalige indruk maakte. Maar velen die verstandiger oordeelden, betreurden het diep dat zij zoiets niet hadden gedaan, terwijl zij toch rijker waren en de arme man in elk geval hadden kunnen kleden zonder er zelf berooid uit te zien. De volgende nacht was Maarten in een diepe slaap verzonken en hij zag Christus die gekleed ging in het stuk van zijn mantel waarmee hij de arme had bedekt. Hij werd verzocht heel aandachtig naar de Heer te kijken en het kleed te herkennen dat hij had weggegeven. En dan hoorde hij Jezus met heldere stem spreken tot de schare van engelen die rondom hem stonden: "Maarten, die nog maar een doopleerling is, heeft Mij met dit kleed bedekt". Toen de Heer openlijk verklaarde dat Hij het was die gekleed werd in de persoon van de arme, herinnerde Hij zich inderdaad zijn eigen woorden waarmee Hij vroeger voorspeld had: "Telkens jullie iets gedaan hebben voor één van deze minsten van Mij, hebben jullie dat voor Mij gedaan".

Sint Maarten werd omstreeks 316 geboren in Sabaria, het huidige Hongarije. Zijn vader en moeder waren niet christelijk. Op twaalfjarige leeftijd vroeg hij om ingewijd te worden in het christelijk geloof. Zes jaar later werd hij gedoopt. Op vijftienjarige leeftijd werd hij in het leger ingelijfd, dat hoorde zo volgens de keizerlijke bepalingen uit die tijd.

Om zijn goedheid en bereidheid was hij bij de andere soldaten zeer graag gezien. Zodra hij het kon, verliet hij de keizerlijke dienst; En hij zei tot de keizer: "Tot nu toe heb ik u gediend, laat mij nu God dienen"; Maarten trok naar Poitiers in Frankrijk, naar bisschop Hilarius. In Marmoutiers, helemaal buiten de stad, bouwde hij een kluizenaarswoning. Hier kwamen velen zich bij hem voegen om er een gemeenschap te vormen, het prille begin van kloosterleven in het avondland.

De tachtig monniken die bij hem waren hadden niet echt het gemeenschapsleven van de huidige abdijen, maar het was ook niet te vergelijken met het solitaire leven van de kluizenaars. Ze leefden in grotten of hutten, maar woonden toch dicht bij elkaar en ze hadden gemeenschappelijke gebedsstonden. De meest originele karaktertrek van Marmoutier was, dat de monniken van tijd tot tijd het klooster verlieten om aan de mensen in de stad of op het platteland het evangelie te gaan verkondigen. Zij hadden gebedsmomenten op geregelde tijden en zongen de psalmen in het kleine kerkje dat Martinus er had laten bouwen.

In 371 werd hij door de meerderheid van het volk en van de geestelijken, tegen zijn eigen wil in, tot bisschop van Tours verkozen. Niettemin bleef hij zijn levensstijl van eenvoudige monnik verder handhaven. Bisschop Martinus is de geschiedenis ingegaan als de zelfvergeten beschermer en helper van het arme volk. Al kort na zijn dood in 397 begon het volk hem als een heilige te vereren. De toevloed van pelgrims noodzaakte de bouw van een grote basiliek, rond 465. In de loop der eeuwen werd deze tot vier maal herbouwd.

Een zeer belangrijke bedevaartplaats kreeg navolging in het hele land. Iemand heeft in Frankrijk 3667 parochies geteld met Martinus als patroon en 485 gemeenten met zijn naam. Ook in ons land zijn er meer dan 400 kerken die Sint Martinus als patroonheilige hebben. Onze gemeente draagt trouwens ook zijn naam!

Talloos zijn de beelden en schilderijen, met cyclussen als van Simone Martini in Assisi. Het leeuwenaandeel van de voorstellingen kreeg de "Verdeling van de mantel". Denk aan het werk van El Greco en Kandinsky. De bestgekende "Verdeling van de mantel" bevindt zich in de parochiekerk van Zaventem en werd geschilderd door Antoon van Dijck.

In sommige streken (rond Aalst) wordt Sint Maarten op dezelfde wijze vereerd als Sint Nicolaas. Op die dag worden de kinderen, in herinnering aan de vrijgevigheid van de heilige, bedacht met een geschenk.

De Sint-Maartensgans (ook bekend in het Groot Woordenboek der Nederlandse Taal) is een gans die met Sint-Maarten wordt geslacht. Hoe die gans in verband wordt gebracht met de heilige is een omstreden kwestie. Volgens een legende zouden de ganzen hem verraden hebben, toen hij zich verborg in een ganzenhok, om niet het zware ambt van bisschop van Tours op zich te moeten nemen. Terwijl een volkssprookje verhaalt over een gans die Sint Maarten prees als een redder in nood, omdat zij door zijn toedoen kon ontsnappen aan de wolf! De meest plausibele verklaring is allicht dat begin november de tijd is waarop de ganzen normaal vetgemest zijn om op een feestdag als die van Sint-Maarten te worden verorberd!

Als wij tot de kern van Sint Maartens betekenis willen geraken, houden wij ons best aan zijn eretitel: de dertiende apostel, of zoals Guibert van Gembloux dichtte:

Er werd een europees embleem ontworpen door Michel Audiard. Het is de afdruk van een voet op de gedeelde mantel van Sint Maarten. Je vindt dit teken op de monumenten verbonden aan zijn geschiedenis in Frankrijk en gans Europa.